سخن ناشر
یقیناً صحیحترین و کاملترین کتاب، کتاب خداوند، قرآن مجید است و هر تلاشی در نشر و فهم آن از أجلّ عبادات است. نشر احسان در کارنامهی خود چاپ تفاسیر و ترجمههای فراوانی دارد که هر یک به نوبهی خود در میان سایر تفاسیر و ترجمهها، کمنظیرند. چاپ ترجمهی فارسی تفسیر (تفهیمالقرآن) اثر امام ابوالاعلی مودودی نیز آرزوی دیرینهی نشر احسان بود که به یاری خداوند و تلاش دوستان، این پروژهی عظیم نیز به ثمر نشست و برگی دیگر بر کارنامهی قرآنی نشر افزود؛ برگی طلایی و نورانی که یادآور ایمان سرشار از فهم عمیقِ شخصی بزرگ چون امام مودودی از قرآن کریم است که به زیبایی هرچهتمامتر معانی و مفاهیم آن را شرح و تفسیر کرده است. او در این تفسیر به نکاتی اشاره کرده است که دیگر مفسران به آن نپرداختهاند.
نشر احسان چندین سال قبل برای دستیابی به ترجمهی فارسی کتاب تفهیمالقرآن تلاش خود را آغاز کرد. نتیجهی اولیه بسیار خوشحالکننده بود و آن اینکه اطلاع پیدا کردیم که تفسیر تفهیمالقرآن توسط عدهای از علاقهمندان به این تفسیر در پاکستان به زبان فارسی ترجمه شده است؛ اما بعد از دستیابی به آن ترجمه، متوجه شدیم که چندان مورد استفاده برای فارسیزبانان ایران و حتی افغانستان نیست. آرزو داشتیم که بتوانیم این تفسیر را به زبان امروزی ویرایش کنیم، اما اقدام برای انجام این کار بینتیجه بود؛ زیرا اولاً تلاش زیادی لازم بود تا ویراستاری انجام شود، ثانیاً ترجمه به نحوی انجام شده بود که با ویراستاری نمیشد نتیجهی مطلوبی گرفت، لذا به این فکر افتادیم که مجدداً توسط شخص یا اشخاص توانایی ترجمه شود.
پس از تلاش و جستوجوی فراوان، چند نفر از علاقهمندان و عالمان به تفسیر قرآن برای ترجمهی مجدد این اثر از زبان اردو به زبان فارسی روان انتخاب شدند و از میان آنان استاد فرزانه، جناب مولوی عبدالغنی سلیم قنبرزهی به عنوان مترجم برگزیده شد. چند ماه به طول انجامید تا هماهنگیهای لازم برای ترجمه با ایشان صورت پذیرد. همزمان خانوادهی مولانا ابوالاعلی مودودی و شاگردان ایشان را نیز از این امر مطلع ساختیم که خداوند را سپاسگزاریم، ایشان نیز ابراز خوشحالی کردند و تمایل فراوانی نشان دادند که این امر انگیزهی مضاعفی به ما داد تا با دلگرمی بیشتری به کار ادامه دهیم.
کار ترجمه نیاز به فراغت زیادی داشت تا علاوه بر ترجمه، به تحقیق و تصحیح اغلاط و اشتباههای چاپی در متن کتاب اردو اقدام گردد. این کار یک ترجمهی ساده نبود و باید با حوصله و دقت فراوانی انجام میشد؛ لذا زمان و هزینه بیشتر از آنچه که پیشبینی کرده بودیم صرف شد. افزون بر آن، مترجم گرامی، جناب مولوی قنبرزهی، مشغله و مشکلات زیادی داشتند که روند ترجمه را کند میکرد؛ اما در نهایت به یاری خداوند ترجمه به پایان رسید.
بعد از اتمام تایپ و شکلگیری کلی کار، نیازمند بازبینی دقیق متن ترجمه و جایگزین کردن آیات قرآن در فایلها بودیم. این امر را دوستان و همکاران در بخش حروفچینی نشر احسان انجام دادند و هرچند زمان زیادی صرف شد، ولی در نهایت به سرانجام رسید.
در تمام این مراحل هماهنگی و مشورت تیمی در تصمیمگیریها وجود داشت و شاید مبالغه نباشد اگر بگوییم که صدها ساعت دربارهی نحوهی کار و روند فنی آمادهسازی کتاب جلسات و نشستهایی برگزار شد. یکی از مهمترین تصمیمات که تغییر اساسی در روند کار هم ایجاد کرد، این بود که نظم ظاهری تفسیر را تغییر دهیم. این تغییر، کار دسترسی به تفسیر و ترجمهی آیات را بسیار آسان کرد، اما پرهزینه و زمانبر بود؛ ولی از آنجایی که این تصمیم بسیار مفید بود، همهی فشارهای موجود برای تسریع در چاپ کتاب را تحتالشعاع خود قرار داد و ما را به تغییر رویه و تنظیم مجدد کل کار وادار ساخت.
جناب استاد نصیری که مسئولیت سنگین این امر را بر عهده گرفت، با جدیت فراوان و با دقت وصفناشدنی و با همکاری سرکار خانم ساریه یعقوبی، بیش از هشت ماه وقت کامل خود را در تنظیم مجدد متن ترجمهی آیات و تفسیر مرتبط با همان آیات صرف کردند؛ کاری خارقالعاده و بسیار دقیق که نیاز به حوصله و دقت فراوان داشت؛ زیرا میبایست مفاهیم ترجمهی آیات را – که در پاراگرافهای بههمپیوسته بودند – با مطالعهی دقیق و با حوصله از میان سایر مطالب تفکیک میکردند و تکتک آنها را با رنگبندیهای مختلف مشخص و مجدداً آنها را در چیدمان جدید تنظیم میکردند. این امر نیز با چند مرتبه پرینت و صرف ماهها وقت بالاخره به سرانجام رسید.
ویراستاری و کنترل اغلاط املایی و بازبینی مجدد اوراق ترجمه و جلوگیری از احتمال اشتباه نیز ضروری بود؛ لذا برادر دلسوز و قرآنپژوه گرامی، جناب آقای نصیری، با همت و اخلاص فراوان به این امر اقدام و مجدداً کل کار را بازخوانی کردند.
در آخر، جناب آقای مولوی عبدالغنی سلیم قنبرزهی مجدداً آن را بازبینی و کنترل نهایی کردند و از بابت صحت ترجمه و جلوگیری از اشتباه در ترجمه اطمینان خاطر دادند.
با آماده شدن متن کامل و نهایی آن، اقدام به طراحی و تنظیم سایز صفحات و صفحهآرایی کتاب نمودیم و در این خصوص نیز با دقت فراوان و ذوق و هنر دوستان و همکاران، نتیجهی مطلوب حاصل شد؛ هرچند مرگ دوست و همکار گرامی، جناب آقای حسین مردانلوی مقدم، که در صفحهآرایی صفحات پایانی جزء سیام قرآن روی داد، بسیار دردناک بود. از خداوند منّان خواستاریم که وی را با قرآن محشور فرماید و در بهشت برین با صالحان و شهدا و صدیقین مأنوس گرداند. او علاوه بر این کتاب – که با جان و دل اغلب مسیر را همراه و یاور ما بود و در صفحه به صفحه و سطر به سطر و حتی کلمه به کلمهی این کتاب میتوان اثر زحماتش را مشاهده کرد – در بسیاری از کتابهای دیگر نشر احسان، مخصوصاً تفاسیر قرآن نیز یار و مددکارمان بود. لذا از همهی دوستان و خوانندگان عزیز تقاضامندیم که برای این دوست جوان و همکار عزیزمان طلب غفران نمایند و او را از دعای خیرشان فراموش نکنند.
ضمناً کار چاپ، صحافی و آمادهسازی کتاب نیز با همکاری چاپخانههای متخصص صورت گرفت تا هم در روند چاپ و صحافی دقت کافی صورت پذیرد و هم کیفیت کار از درجهی مقبولی برخوردار گردد.
هرچند ترجمه، تصحیح، تنظیم، بازبینی، طراحی، چاپ، صحافی و… بسیار طاقتفرسا و پرهزینه بود، اما همه را از لطف خداوند میدانیم که با رحمت و برکت خویش، ما را لایق این خدمت دانست و امور را برای نشر این کتاب در برابرمان میسّر گردانید. یقیناً همهی اینها از فضل خداوند است و ما جز نیت خدمت چیزی در دل نداشتهایم و تلاش کردهایم که تفسیری کامل در اختیار خوانندگان عزیز قرار دهیم، هرچند یقیناً این امر بهطور مطلق تحقق نیافته است و نقصهایی در کار وجود دارد. لذا امیدواریم در چاپهای بعد توفیق اصلاح نقص و کاستیها حاصل گردد. از شما بزرگواران نیز تقاضامندیم در این امر ما را یاری نمایید تا تفسیری کاملتر و کمنقصتر تقدیم علاقهمندان نماییم.
و آخر دعوانا أن الحمد لله ربّ العالمین، و صلّى الله على سیّدنا محمّد و على آله و صحبه و سلّم.
نشر احسان – پاییز ۱۳۹۸
